//

Langas Group inspired to grow

Newsletter

Facebook

Dopłata do udziałów może przybrać także formę potrącenia wierzytelności - Pobierz plik »

1. Stan faktyczny

Wspólnik A posiadał w spółce X 20 udziałów o łącznej wartości nominalnej 10.000 zł. W umowie spółki X przewidziano, że uchwałą jej zgromadzenia wspólnicy zobowiązani będą do dopłat do pięciokrotnej wartości nominalnej posiadanych udziałów, a wysokość tychże dopłat i terminy ich wnoszenia określone zostaną każdorazowo przez zgromadzenie wspólników.
W grudniu 2005 r. oraz w maju i we wrześniu 2007 r. zgromadzenie wspólników spółki X podjęło uchwały, zgodnie z którymi A miał wnieść dopłaty w wysokości odpowiednio: 30.000 zł, 35.000 zł i 30.000 zł. Wspólnik A w oświadczeniu złożonym spółce wyraził zgodę na potrącenie pierwszej dopłaty z przysługującej mu od spółki należności (za dostarczone jej towary), pozostałych natomiast dopłat nie wniósł.
Spółka X wystąpiła o wydanie przeciwko A nakazu zapłaty brakującej kwoty, tj. 65.000 zł, który to nakaz został przez sąd wydany. A jednakże złożył od niego sprzeciw, wskutek czego żądanie spółki zostało w całości oddalone przez sąd, który uznał, iż umowa spółki X przewiduje górną granicę dopłat (i A zobowiązany mógłby być do wniesienia dopłat w maksymalnej kwocie 50.000 zł), dla podwyższenia zaś tej granicy konieczna jest zmiana umowy spółki. Natomiast co do niewniesionych dopłat w wysokości 20.000 zł sąd uznał dopuszczalność potrącenia także tej kwoty z należności A wobec spółki. Według sądu art. 14 § 4 Kodeksu spółek handlowych (dalej jako „KSH”) zakazuje jedynie potrącania wierzytelności wspólnika z wierzytelności spółki z tytułu wpłaty na poczet kapitału zakładowego, dopłaty tymczasem dotyczą kapitału rezerwowego (tam są księgowane). Ponadto przepis ten dopuszcza dokonywanie potrąceń (umownych) w przypadku wpłat na poczet kapitału zakładowego.
Sąd II instancji, nie mając pewności prawidłowości orzeczenia wydanego przez sąd I instancji - zadał pytanie prawne Sądowi Najwyższemu. Sąd Najwyższy uznał, iż wspólnik spółki z o.o. może potrącić swoją wierzytelność wobec spółki z jej wierzytelnością wobec niego z tytułu dopłat.

2. Komentarz

1. Prowadzenie działalności gospodarczej zwykle wymaga dostępu do odpowiednich środków finansowych i spółka z o.o. może je uzyskać przede wszystkim dzięki wkładom wnoszonym przez wspólników na pokrycie jej kapitału zakładowego. Innymi sposobami uzyskania przez nią kapitałów są pożyczki i kredyty od różnego rodzaju podmiotów (w tym także od wspólników spółki) oraz - będące właśnie przedmiotem niniejszego komentarza - dopłaty wspólników. Z dopłatą w rozumieniu art. 177-179 KSH mamy do czynienia wtedy, gdy stosowną uchwałę w tym przedmiocie podejmie zgromadzenie wspólników (na podstawie upoważnienia wskazanego w umowie spółki). Zaznaczyć należy, iż jest to szczególna forma przymusowego świadczenia pieniężnego wspólnika na rzecz spółki, występująca jedynie w przypadku spółki z o.o. Często w praktyce bywa, iż to właśnie wskutek wniesienia dopłat przez wspólników spółka realnie zostaje dokapitalizowana i np. dzięki nim perspektywa ogłoszenia przez nią upadłości oddala się (więcej uwag na temat dopłat – zob. R. L. Kwaśnicki, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, Warszawa 2005, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 514 i n.).

2. Uchwała zgromadzenia wspólników w przedmiocie dopłat wymaga istnienia stosownego upoważnienia w umowie spółki. To właśnie w umowie spółki winny być liczbowo oznaczone kwoty maksymalnych dopłat, jakie może uchwalić zgromadzenie wspólników, które jednocześnie jest tymi limitami bezwzględnie związane (przynajmniej do czasu odpowiedniej zmiany umowy spółki). Sama uchwała w przedmiocie dopłat (do-)określać winna jedynie ich terminy i wysokości (do kwot wskazanych w umowie spółki). Nic nie stoi na przeszkodzie by elementy te określone zostały już w umowie spółki (tak A. Rachwał [w:] S. Włodyka (red.), Prawo spółek handlowych, t. 2A, Warszawa 2007, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 921).

3. Art. 14 § 4 KSH zakazuje wspólnikom / akcjonariuszom jednostronnego potrącania swoich wierzytelności wobec spółek kapitałowych z wierzytelnościami spółek wobec nich z tytułu należnej wpłaty na poczet udziałów / akcji, co nie wyłącza jednak potrącenia umownego. Rozwiązanie to ma m.in. na celu zapobieżenie sytuacjom, gdy wspólnik obejmuje udziały / akcje w podwyższonym kapitale zakładowym spółki zobowiązując się w zamian wnieść do spółki określony wkład, po czym jednostronnie (a więc bez jakiegokolwiek uzgodnienia ze spółką, która np. w związku z planowanymi inwestycjami oczekuje dopływu gotówki) dokonuje potrącenia swojej wierzytelności wobec spółki z wierzytelnościami spółki wobec niego – wierzytelności.. Rozwiązanie przyjęte w art. 14 § 4 KSH zapewnia realny charakter wniesienia wkładu pieniężnego (zob. też A. Szumański [ w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, Komentarz KSH, t. I, wyd. 2, Warszawa 2006, s. 242; także J. Strzępka, E. Zielińska [w:] J. Strzępka (red.), Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2009, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 63).

4. Należy jednakże zauważyć, iż dopłaty (w rozumieniu art. 177-179 KSH) są inną instytucją niż wpłaty na pokrycie kapitału zakładowego. Stąd też nie sposób uznać za niedopuszczalną możliwość potrącenia przez wspólnika swojej wierzytelności wobec spółki z jej wierzytelnością wobec niego z tytułu dopłat, gdyż brak jest stosownego ustawowego zakazu w tej materii.
W związku z powyższym komentowana uchwała Sądu Najwyższego zasługuje na aprobatę a jej znaczenie dla praktyki trudno przecenić.

Piotr Letolc
prawnik w Kancelarii Prawnej KWAŚNICKI, WRÓBEL & Partnerzy
Ekspert Langas Group
www.langas.pl

Pobierz plik

Zaufali nam

Kontakt

Langas Group
ul. Wioślarska 8, 00-411 Warszawa
tel: + 48 (22) 696 80 20 | fax: + 48 (22) 355 24 08
e-mail: langas@langas.pl | NIP: 532-159-55-77

Dojazd

Obsługiwane płatności


szkolenia dla firm / szkolenia warszawa / szkolenia dla firm warszawa / szkolenia menedżerskie / szkolenia sprzedażowe / szkolenia finanse / szkolenia logistyka / szkolenia prawo / szkolenia przywództwo / szkolenia biznesowe / szkolenia compliance

Developed by OS3 multimedia

© 1997-2018 Langas Group Wszystkie prawa zastrzeżone