//

Langas Group inspired to grow

Newsletter

Facebook

Celowość korzystania przez spółki kapitałowe z zewnętrznej pomocy prawnej - Pobierz plik »

Przedmiotem niniejszego opracowania jest wyłącznie zarys odpowiedzi na poniższe – nierzadko stawiane w praktyce - pytanie:

„Czy dopuszczalne jest korzystanie z tzw. zewnętrznej pomocy prawnej przez kapitałową spółkę publiczną zatrudniającą radców prawnych?”

Poniższe opracowanie nie może być uznane za wyczerpujące opracowanie tematu, gdyż wymagałoby to pogłębionej analizy sytuacji danego podmiotu, a w szczególności dokładnego zbadania jego sytuacji uregulowań wewnętrznych.

I. Analiza

1. Pojęcie zewnętrznej pomocy prawnej

Na potrzeby niniejszego opracowania pod pojęciem zewnętrznej pomocy prawnej rozumiane jest świadczenie pomocy prawnej przez podmioty, które nie są pracownikami lub stałymi współpracownikami spółki oraz nie wchodzą w skład struktury organizacyjnej spółki, najczęściej zewnętrzne kancelarie prawne (tzw. outsourcing usług prawniczych).

2. Dopuszczalność outsourcingu usług prawniczych

2.1. Uwagi ogólne - Prymat interesu spółki

Mając na względzie całokształt regulacji Kodeksu spółek handlowych (dalej jako „KSH”) (por. m.in. art. 585 KSH) uznać należy, iż zarówno zarząd, jak i rada nadzorcza spółki kapitałowej są zobowiązane przy prowadzeniu spraw spółki i jej reprezentacji kierować się wyłącznie jej interesem. W obecnym stanie prawnym żaden bowiem inny interes nie może wyprzedzać interesu spółki (szeroko na ten temat, z uwzględnieniem projektowanej nowelizacji KSH odnośnie tzw. prawa holdingowego R. L. Kwaśnicki, R. Skiba, Działanie na szkodę spółki sensu largo zależnej w świetle art. 585 k.s.h., Przegląd Prawa Handlowego nr 1/2010, s. 19 i nast.).
W kontekście przedmiotu niniejszego opracowania uznać zatem należy, iż jedynie interes spółki winien determinować decyzję organów spółki odnośnie ewentualnego skorzystania z zewnętrznej pomocy prawnej.

2.2. Argument przeciwny korzystaniu z zewnętrznej pomocy prawnej

Przeciwko korzystaniu przez spółkę z zewnętrznej pomocy prawnej przemawiać może aspekt finansowy. Skoro bowiem spółka posiada własny dział prawny, to odpłatne powierzanie innym podmiotom zadań pokrywających się z kompetencjami tego działu może prima facie wydawać się nieuzasadnione, gdyż rodzi to dodatkowe obciążenia finansowe.

2.3. Argumenty za korzystaniem z zewnętrznej pomocy prawnej

Z drugiej strony jednak należy jednak wskazać, iż dbałość o interesy spółki i o ich ochronę polega m.in. na zapewnieniu spółce usług prawniczych na należytym poziomie odpowiadającym rangą ciężarowi gatunkowemu danej sprawy. Aby w konkretnym przypadku zagwarantować właściwy poziom świadczenia pomocy prawnej rozważyć należy czy nie jest wskazane skorzystanie z usług zewnętrznej kancelarii, aby w ten sposób wesprzeć się renomą oraz kwalifikacjami wchodzących w jej skład prawników.
Wskazać należy, iż w tym zakresie interes spółki pokrywa się z interesem członków organów spółki (zarządu i rady nadzorczej), którzy - w przypadku powstania po stronie spółki szkody na skutek nienależytego prowadzenia sprawy - mogą ponosić z tego tytułu odpowiedzialność zarówno na gruncie prawa cywilnego (por. m.in. art. 483 i nast. oraz art. 293 i nast. KSH), jak i prawa karnego (por. m.in. art. 585 KSH oraz art. 296 Kodeksu karnego). Subsydiarnie może tutaj znajdować zastosowanie art. 429 Kodeksu cywilnego stanowiący, iż kto powierza wykonanie czynności drugiemu, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną przez sprawcę przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, chyba że nie ponosi winy w wyborze albo że wykonanie czynności powierzył osobie, przedsiębiorstwu lub zakładowi, które w zakresie swej działalności zawodowej trudnią się wykonywaniem takich czynności.
Przesłanką odpowiedzialności, o której mowa w ww. przepisach KSH może być więc wina w wyborze, a więc np. zarzut zaniechania skorzystania z pomocy prawnej na poziomie uwzględniającym uzasadnioną potrzebę spółki.

a) Wymagane kwalifikacje i zasoby personalne

Ze względu na dużą różnorodność występujących spraw oraz różny stopień ich skomplikowania, nie wszyscy prawnicy w jednakowym stopniu przygotowani są do prowadzenia poszczególnych spraw. Wynikać to może - w zależności od przypadku - z braku odpowiedniego doświadczenia danego prawnika i wynikającego stąd merytorycznego nieprzygotowania. W sprawach wymagających dużego nakładu pracy (np. przy projektach związanych z restrukturyzacją lub przejęciami innych podmiotów, negocjacjami i projektowaniem obszernych kontraktów, zawiłych sporach gospodarczych etc.) czynnikiem przesądzającym o konieczności outsourcingu może być niewydolność organizacyjna istniejących struktur, tj. braku wystarczających zasobów osobowych czy też technicznych koniecznych do właściwego poprowadzenia sprawy. Prawnicy wchodzący w skład działu prawnego danej spółki zasadniczo zajmujący się bieżącą obsługą spółki, szczególnie w sprawach skomplikowanych lub precedensowych nie zawsze będą bowiem w stanie w ustalonym ze spółką czasie pracy / współpracy w odpowiedni sposób poprowadzić nowe, a często niestandardowe sprawy. Nierzadko istotnym ograniczeniem może być także bariera językowa lub też brak znajomości obcego prawa znajdującego zastosowanie w konkretnym przypadku.
Powierzając sprawę zewnętrznej kancelarii przedsiębiorca może zazwyczaj zwrócić się do specjalisty z konkretnej dziedziny prawa, której dotyczy dany problem. W ten sposób ograniczone zostaje ryzyko niewłaściwego prowadzenia sprawy, co w konsekwencji pozwoliłoby uniknąć lub zmniejszyć ryzyko strat wizerunkowych lub finansowych (por. pkt c) poniżej) z tym związanych.

b) Ograniczenie długoterminowych kosztów

Outsourcing usług prawniczych przez przedsiębiorców umożliwia także ograniczenie ryzyka rozbudowywania ad hoc i długofalowego utrzymania działów prawnych dla potrzeb jednorazowych projektów. Koszta pomocy prawnej limitowane są w ten sposób do opłaty za rzeczywiście otrzymaną usługę (tj. bez konieczności ponoszenia przez spółkę kosztów z tytułu jedynie gotowości do świadczenia pomocy prawnej).

c) Możliwość dochodzenia ewentualnego odszkodowania

Kolejnym istotnym argumentem przemawiającym za korzystaniem z outsourcingu prawnego jest realna możliwość dochodzenia przez spółkę roszczeń odszkodowawczych w przypadku szkody wyrządzonej na skutek ewentualnego błędu popełnionego przez prawnika prowadzącego sprawę. Ma to tym większe znaczenie im wyższa jest wartość przedmiotu sprawy (sporu).
Członkowie działu prawnego będący pracownikami ponoszą wobec spółki odpowiedzialność majątkową zasadniczo ograniczoną do maksymalnej wysokości trzech miesięcznych wynagrodzeń stosownie do postanowień Kodeksu pracy. Jest oczywiste, iż w przypadku błędu prawnika zatrudnionego przez spółkę na podstawie umowy o pracę wskazany zakres odpowiedzialności nie rzadko uniemożliwi spółce uzyskanie realnej rekompensaty z tytułu poniesionej szkody.
Znacznie korzystniej z tego punktu widzenia kształtuje się sytuacja w przypadku gdy członkowie działu prawnego pozostają ze spółką w stosunku cywilnoprawnym (np. umowy zlecenia). Wtedy możliwość uzyskania przez spółkę realnego odszkodowania z tytułu ewentualnego błędu nie byłaby ograniczona ustawą. Jednak jeśli nawet z treści danej umowy nie wynikałoby ograniczenie zakresu odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zlecenia, to zwrócić trzeba uwagę, iż w praktyce możliwość dochodzenia odszkodowania od zleceniobiorcy ograniczona byłaby sumą posiadanego przez danego prawnika ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej z tytułu wykonywanej profesji oraz wysokością jego majątku. Mając na względzie fakt, iż radcowie prawni (i adwokaci) są zobowiązani ustawowo do posiadania ubezpieczenia OC w wysokości jedynie 50.000 EUR, to może ono nie gwarantować spółce realnej rekompensaty z tytułu poniesionej szkody.
Kancelarie zewnętrzne zazwyczaj posiadają ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej w znacznie wyższej (nierzadko ośmiocyfrowej lub większej) wysokości. W skutek tego spółka korzystająca z usług takiego podmiotu uzyskuje swego rodzaju gwarancję uzyskania stosownej rekompensaty na wypadek wyrządzenia spółce szkody wskutek błędu w sztuce prawniczej poprzez przysługujące jej roszczenie które może być kierowane bezpośrednio do zakładu ubezpieczeń.

2.4 Regulamin

Aby uniknąć dowolności warte zarekomendowania jest ustalenie jednolitych zasad przy zlecaniu pomocy prawnej na zewnątrz w formie np. regulaminu organizacji obsługi prawnej, który określałby szczegółowo zasady nawiązywania i koordynacji współpracy z kancelariami zewnętrznymi (w tym nadzór nad zewnętrzną pomocą prawną).

II. Wnioski

1. Wzgląd na interes spółki może uzasadniać korzystanie z zewnętrznej pomocy prawnej, w szczególności w przypadkach:

1.1 Spraw, które wymagają specjalistycznej wiedzy prawniczej i praktycznego doświadczenia (np. w zakresie projektów związanych z restrukturyzacją / przejęciami spółek, zawiłych sporów, obszernych kontraktów etc.),

1.2 Spraw, które wymagają znacznego zaangażowania (merytorycznego oraz personalnego) w stosunkowo krótkim okresie czasu (np. w przypadku skomplikowanych postępowań sądowych w trybie postępowania w sprawach gospodarczych, skomplikowanych projektów akwizycyjnych, z którymi wiąże się m.in. prowadzenie audytu prawnego spółki - tzw. due diligence - etc.),

1.3 Spraw, gdzie ewentualny błąd prawnika mógłby narazić spółkę na poniesienie szkody w znacznej wysokości (a szkoda ta nie mogłaby zostać w pełni pokryta ze względu na charakter prawny stosunku łączącego spółkę z członkiem działu prawnego lub też nie posiadanie przez takiego prawnika ubezpieczenia OC w wystarczającej wysokości),

1.4 Spraw, które wymagają biegłej znajomości języków obcych lub znajomości obcego prawa, o ile członkowie wewnętrznego działu prawnego nie posiadają tych kwalifikacji (np. w przypadku kontraktów zawieranych w językach obcych, podlegających obcemu prawu lub też obcej jurysdykcji).

2. Rekomendowane jest, by korzystanie przez spółkę z tzw. zewnętrznej pomocy prawnej odbywało się na podstawie regulaminu organizacji obsługi prawnej, który określałby szczegółowo zasady nawiązywania i koordynacji współpracy z kancelariami zewnętrznymi (w tym nadzór nad zewnętrzną pomocą prawną).

dr Radosław L. Kwaśnicki
Partner Zarządzający w Kancelarii Prawnej KWAŚNICKI, WRÓBEL & Partnerzy
Ekspert Langas Group

Krzysztof Wróbel
Partner w Kancelarii Prawnej KWAŚNICKI, WRÓBEL & Partnerzy
Ekspert Langas Group

www.langas.pl

Pobierz plik

Zaufali nam

Kontakt

Langas Group
ul. Piękna 11/6, 00-549 Warszawa
tel: + 48 (22) 696 80 20 | fax: + 48 (22) 826 85 05
e-mail: langas@langas.pl | NIP: 532-159-55-77

Dojazd

Obsługiwane płatności


szkolenia dla firm / szkolenia warszawa / szkolenia dla firm warszawa / szkolenia menedżerskie / szkolenia sprzedażowe / szkolenia finanse / szkolenia logistyka / szkolenia prawo / szkolenia przywództwo / szkolenia biznesowe / szkolenia compliance

Developed by OS3 multimedia

© 1997-2015 Langas Group Wszystkie prawa zastrzeżone