//

Langas Group inspired to grow

Newsletter

Facebook

Odpowiedzialność członka zarządu za dodatkowe zobowiązania podatkowe spółki - Pobierz plik »

Dodatkowe zobowiązanie podatkowe” w podatku od towarów i usług niezapłacone w terminie płatności przez spółkę z o.o. nie stanowi zaległości podatkowej w rozumieniu art. 116 § 1 w związku z art. 51 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005, Nr 8, poz. 60 ze zm.), za którą odpowiada członek zarządu takiej spółki.

1. Stan faktyczny sprawy

Dyrektor Izby Skarbowej w G. określił decyzją odpowiedzialność członka zarządu sp. z o.o. za nieuregulowane przez spółkę dodatkowe zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 27 ust 5 i 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. 1993, Nr 11, poz. 50 ze zm.), uznając iż to zobowiązanie stanowi zaległość podatkową. W wyniku skargi złożonej przez członka zarządu decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w G. została uchylona wyrokiem WSA w Gdańsku, który stwierdził, że dodatkowe zobowiązanie podatkowe stanowi w istocie sankcję administracyjną. Od tego wyroku Dyrektor Izby Skarbowej w G. złożył skargę kasacyjną, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego, polegającego na uznaniu przez WSA, że zakres pojęcia zaległości podatkowej, za którą ponosi odpowiedzialność członek zarządu spółki, w przypadku bezskutecznej egzekucji z majątku spółki, nie obejmuje dodatkowego zobowiązania podatkowego. Rozpoznając skargę kasacyjną NSA uznał, że na przedstawionym wyżej tle wyłania się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości w kwestii dotyczącej zakresu przedmiotowego odpowiedzialności podatkowej osób trzecich (tu: członka zarządu sp. z o.o.).

2. Uzasadnienie

NSA w składzie 7 sędziów rozpoznając sprawę uznał, że istota przedstawionego przez skład zwykły NSA zagadnienia prawnego sprowadza się do rozstrzygnięcia wątpliwości, czy członek zarządu spółki z o.o. odpowiada za niezapłacone w terminie przez tę spółkę dodatkowe zobowiązanie podatkowe. NSA stwierdził, że stosownie do art. 107 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej jako „Op”) w przypadkach i w zakresie przewidzianych w Rozdziale 15 za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Na podstawie art. 116 § 1 Op za zaległości podatkowe spółki z o.o. odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. Zakres przedmiotowy odpowiedzialności podatkowej członków zarządu sp. z o.o. dotyczy zaległości podatkowych. Zgodnie z art. 51 § 1 Op zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Natomiast zgodnie z legalną definicją podatku zawartą w art. 6 Op podatkiem jest publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, wynikające z ustawy podatkowej. Zdaniem NSA w składzie 7 sędziów choć podatek i dodatkowe zobowiązanie podatkowe mają cechy wspólne, to dodatkowe zobowiązanie podatkowe jest podatkiem tylko „nominalnie”, a w istocie jest sankcją administracyjną. Ma ono bowiem cechę, która nie jest cechą właściwą dla podatku w rozumieniu art. 6 Op. Tą cechą jest jego sanacyjny, represyjny charakter. Dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie ciąży bowiem na podatniku z tytułu dokonywania czynności opodatkowanych, lecz jest nakładane na podatnika za naruszenie kluczowego dla konstrukcji podatku VAT obowiązku ewidencyjnego. Dodatkowe zobowiązanie podatkowe jest zatem obligatoryjną sankcją administracyjną. Zdaniem podejmującego uchwalę składu NSA biorąc pod uwagę, że sankcje nie są nakładane w celu pokrycia publicznych potrzeb finansowych, a administracyjne kary pieniężne nie powinny realizować celów fiskalnych państwa, ciężar ich wykonania (ponoszenia) winien obciążać jedynie te podmioty, na które te sankcje zostały nałożone. Z tych też powodów NSA uznał, że odpowiedzialność członka zarządu sp. z o.o., o której mowa w art. 116 § 1 Op, nie obejmuje dodatkowego zobowiązania podatkowego.

3. Komentarz

Komentowane orzeczenie dotyczy kwestii odpowiedzialności na podstawie art. 116 § 1 Op członków zarządu sp. z o.o. za nieuregulowane przez spółkę dodatkowe zobowiązanie podatkowe z art. 27 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Choć art. 27 ust. 5 i 6 tej ustawy został uchylony na mocy ustawy z dnia 23 października 2009 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. 2009 Nr 195, poz. 1504), to jednak z uwagi na fakt, że inne obowiązujące przepisy również przewidują możliwość nałożenia odpowiedzialności za dodatkowe zobowiązanie podatkowe, uznać należy, iż uwagi zawarte w uzasadnieniu komentowanego orzeczenia pozostają – w szerszym kontekście – aktualne. Na marginesie wskazać należy, iż obecnie kwestie ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego regulowane są np. w art. 111 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. 2004, Nr 54, poz. 535, z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem dodatkowe zobowiązanie podatkowe może zostać ustalone za naruszenie obowiązku prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących.

Odpowiedzialność określona w art. 116 Op dotyczy zaległości podatkowych spółki z o.o., za które mogą ponosić odpowiedzialność członkowie zarządu spółki, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. Do ustalenia odpowiedzialności członka zarządu konieczne jest nie tylko ustalenie pozytywnych jej przesłanek, czyli bezskuteczności egzekucji zaległości podatkowej oraz powstania zobowiązania w okresie pełnienia przez niego tej funkcji, ale także wykazanie, że nie zachodzą przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność (wyrok WSA w Warszawie z dnia 3.12.2004 r., III SA/Wa 209/04, M. Pod. 2005, Nr 4, s. 30). Negatywnymi przesłankami orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu są: wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez winy członka zarządu oraz wykazanie przez członka zarządu mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Istotą zagadnienia rozpoznawanego przez NSA w składzie 7 sędziów była odpowiedź na pytanie czy dodatkowe zobowiązanie podatkowe stanowi zaległość podatkową w rozumieniu art. 116 § 1 w związku z art. 51 § 1 Op, i czy za tą zaległość podatkową spółki może odpowiadać jej członek zarządu.

W uzasadnieniu uchwały NSA wskazał na stanowisko WSA we Wrocławiu zaprezentowane w wyroku z dnia 20.05.2008 r. (I SA/Wr 1658/07, SIP LEX nr 492025), w którym sąd uznał, że choć dodatkowe zobowiązanie podatkowe ma specyficzny charakter, to jednakże nie można mu odmówić cech podatku w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Zdaniem tego sądu uzasadniony jest więc pogląd, że dodatkowe zobowiązanie podatkowe ustalane na podstawie przepisu art. 27 ust. 5 - 8 ustawy o VAT jest zobowiązaniem podatkowym zdefiniowanym w art. 5 Op. Konsekwencją zaś braku zapłaty dodatkowego zobowiązania podatkowego w terminie płatności jest powstanie zaległości podatkowej w rozumieniu art. 51 § 1 Op.
W komentowanym orzeczeniu NSA w składzie 7 sędziów zajął odmienne stanowisko wskazując, iż dodatkowe zobowiązanie podatkowe jest zobowiązaniem podatkowym do zapłaty „niepodatkowej należności budżetowej” w rozumieniu art. 3 pkt 8 Op. Natomiast biorąc pod uwagę treść art. 51 § 1 Op należy stwierdzić, że przepis ten dotyczy co do zasady podatku w rozumieniu art. 6 Op. Tak więc zaległością podatkową są przede wszystkim niezapłacone w terminie płatności należności podatkowe. Dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie jest podatkiem, lecz rodzajem sankcji mieszczącej się w pojęciu „niepodatkowej należności budżetowej”. Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich (w tym wypadku członków zarządu sp. z o.o.), jako odpowiedzialność posiłkowa nie powinna być traktowana jako zasada, lecz wyjątek od zasady. Tak więc odpowiedzialność członka zarządu sp. z o.o., o której mowa w art. 116 § 1 Op, nie może obejmować dodatkowego zobowiązania podatkowego, które nie można uznać za zaległość podatkową w sensie ścisłym.

Zaprezentowane w komentowanej uchwale stanowisko NSA należy przyjąć z zadowoleniem ponieważ nieco łagodzi ono i tak surowe zasady odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki. Należy zgodzić się z konkluzją, że odpowiedzialność osób trzecich powinna mieć charakter wyjątkowy i nie powinna obejmować swoim zakresem zobowiązań o charakterze sankcyjnym, które powinny obciążać jedynie te podmioty, na które te sankcje zostały nałożone.

Radosław Skiba
adwokat w Kancelarii Prawnej KWAŚNICKI, WRÓBEL & Partnerzy
Ekspert Langas Group
www.langas.pl

Pobierz plik

Zaufali nam

Kontakt

Langas Group
ul. Wioślarska 8, 00-411 Warszawa
tel: + 48 (22) 696 80 20 | fax: + 48 (22) 355 24 08
e-mail: langas@langas.pl | NIP: 532-159-55-77

Dojazd

Obsługiwane płatności


szkolenia dla firm / szkolenia warszawa / szkolenia dla firm warszawa / szkolenia menedżerskie / szkolenia sprzedażowe / szkolenia finanse / szkolenia logistyka / szkolenia prawo / szkolenia przywództwo / szkolenia biznesowe / szkolenia compliance

Developed by OS3 multimedia

© 1997-2018 Langas Group Wszystkie prawa zastrzeżone